Yn oesoesoes, Amen

Mae’r blogiau ‘ma fel bysus Llundain – dim byd am fisoedd ac wedyn dau wrth gwt ei gilydd.

Wrth ddarllen gwefan Ekklesia ddoe, fe ddes i ar draws postiad ar fater arall dwi wedi bod yn mwydro dipyn amdano wrth roi dillad ar lein yn ddiweddar.

Mae casgliad o fudiadau wedi ysgrifennu at yr Ysgrifennydd Addysg yn San Steffan, Michael Gove, i ofyn iddo ddod ag addoliad gorfodol i ben mewn ysgolion. Mae’r rhain yn cynnwys mudiadau Cristnogol, rhai’n cynrychioli crefyddau eraill a rhai seciwlar.

Po fwyaf dwi’n meddwl am y peth, dwi’n rhyfeddu fwyfwy bod addoliad gorfodol yn cael bod yn rhan o fywyd ysgol o gwbl. Mae rhywbeth yn amhriodol amdano. Fel y dywed Simon Barrow, cyd-gyfarwyddwr Ekklesia: “The notions of compulsion and worship are mutually exclusive, and seeking to enforce prayers by law is offensive to the non-conformist Christian conscience, as well as to many of other faith traditions and to non-believers.”

Dyma rai pwyntiau dw i wedi bod yn meddwl amdanyn nhw:
1) Mae ysgolion i bawb, nid Cristnogion yn unig – y trethdalwyr sy’n talu amdanyn nhw
2) Mae hawl i eithrio plant o’r gwasanaethau ond mae hynny’n greulon – mae pethau eraill yn digwydd yn y gwasanaeth hefyd ac mae’n bwysig cael pawb at ei gilydd i fagu ysbryd o gymuned
3) Mae’n syndod, mewn ffordd, bod Anghydffurfwyr wedi bod o blaid addoliad gorfodol mewn ysgolion:
a) am y bydden nhw ishe amddiffyn y ddysgeidiaeth yn y capeli
b) am eu bod o blaid rhyddid i addoli
4) Mewn gwasanaethau ysgolion, yn aml dydi’r “neges” ddim yn “Gristnogol” – gellid cael yr un neges foesol mewn cyfarfod digrefydd – hyd yn oed gyda darlleniadau o’r Beibl
5) Erbyn hyn, ychydig o athrawon sy’n mynd i gapel neu eglwys ac felly mae’n chwithig eu bod nhw’n (gorfod) paratoi addoliad i ddisgyblion
6) Gall gwasanaethau â dim ond negeseuon moesol neu negeseuon ar gyrion Cristnogaeth roi camargraff i blant beth yw Cristnogaeth mewn gwirionedd
7) Byddai gweinidogion, gweithwyr Cristnogol ac eraill yn dal i gael mynd i ysgolion i gyflwyno neges – dweud be maen nhw’n gredu a pham – ac arwain trafodaethau heb i’r plant orfod cymryd rhan mewn addoliad
8 Gallai rhoi’r gorau i addoliad gorfodol mewn ysgolion roi hwb i eglwysi (sef cartref naturiol addoliad) gymryd eu cenhadaeth o ddifri.
9) Sut fyddai rhieni Cristnogol yn teimlo pe bai’r gyfraith yn newid i orfodi hybu anffyddiaeth neu grefydd arall mewn ysgolion?
10) All y drefn bresennol ddim bod yn effeithiol iawn yn annog addoliad neu byddem yn gweld mwy o’i ffrwyth yn y capeli a’r eglwysi.

Ceir arweiniad gan Estyn i arolygwyr ysgolion ynghylch addoli ar y cyd yn y fan hyn. Mae’n amlygu rhai o’r anawsterau a all godi.

Fe ddes i ar draws trafodaeth ddifyr iawn ar y pwnc ar fforwm Cristnogaeth21 yn trafod bwriad Llywodraeth y Cynulliad yn Ionawr 2009 i roi hawl i bobl ifanc dros 16 oed i beidio â mynd i wasanaethau crefyddol yn yr ysgol.

Yn ddiddorol iawn, er bod llefarydd ar ran Undeb yr Annibynwyr Cymraeg wedi mynd i berorasiwn gan alw’r bwriad yn “gweithred o frad gan Lywodraeth y Cynulliad, sy’n taflu 1,500 o flynyddoedd o ddiwylliant Cymru i’r gwynt”, roedd nifer o Gristnogion yn cymryd agwedd wahanol.

Felly, ydi hi’n bryd gwahanu’r “gorfodi” a’r “addoli” yn ein hysgolion – er lles pawb?