Oes ‘na jans am jainîs?

Mae’r sain j wedi hen ennill ei phlwyf yn y Gymraeg – er bod rhai pobl yn gyndyn o’i derbyn.
(Fe fues i mewn dadl ynghylch hyn ar ForumWales beth amser yn ôl ond, gwaetha’r modd, alla i ddim dod o hyd i’r cofnod).

Dyma sydd gan yr Ieithgi i’w ddweud ar wefan y BBC. (Rhywun yn gwybod pwy yw’r Ieithgi? – mae’n un da!)

“Mae’r Ieithgi yn galw pobl sy’n gwrthod y llythyren ‘j’ yn y Gymraeg yn Buryddion Ieithyddol Eithafol, ond mae’n well ganddo ymatal rhag damcaniaethu ynghylch eu rhesymau posibl dros arddel y cyfryw safbwynt.”

Beth bynnag, yr hyn sy’n fy nhiclo i weithiau yw’r treiglad meddal tsh > j

Mae pawb yn gwybod am y ddamwain anffodus:

“Mi dagodd mam ar frechdan jips
Pan o’n i’n bymtheg oed”

A dyma dipyn o enghreifftiau go iawn:

Gweithiwr Dŵr Cymru eisie newid rhyw falfiau: “Mae ‘na jêmbyr yna’n barod”
“Dos i nôl dy jaen a rho dy ffôn i jarjo”
“Beth mae Hilda’n neud rŵan?” “Mae’n gweithio mewn rhyw jarity shop yn dre”
“‘Swn i ddim yn meindio rhyw jipsen neu ddwy.”
“Gymri di jerry bakewell?
“Dan ni’n mynd am jainîs”

Rhywun wedi clywed rhai difyr?

6 Ymateb i Oes ‘na jans am jainîs?

  1. Linda yn dweud:

    Mae’n rhaid fy mod i’n un o’r rhai sydd yn syrthio i’r categori ‘rhai pobl yn gyndyn o’i derbyn’.’Roedd rhaid i mi edrych ddwy waith ar y teitl cyn i mi ddeall beth oedd o ! Siawns fod ‘siawns’ yn air ddigon da i’w ddefnyddio ? Fedrai ddim meddwl am ddefnyddio ddim un o’r enghreifftiau uchod , ar wahân i ‘jips’ ella …..’garej’ ydi un arall dwi wedi weld sawl gwaith.

  2. siantirdu yn dweud:

    Diolch Linda
    Yn rhyfedd iawn, roedd ‘na eitem am ymweliad y frenhines â Chaernarfon ar Newyddion 7 neithiwr ac, yn y vox pop, fe ddywedodd rhywun rywbeth fel “Dyna’r unig jans gawn ni i’w gweld hi”.
    Dwi’n gwybod y gallai fod wedi dweud “yr unig gyfle” ond wnaeth e ddim.
    Os ydi pobl yn defnyddio geiriau benthyg sy’n dechrau â “tsh”, ac mae pawb ohonon ni’n neud hynny weithiau, onid yw’n well treiglo na gadael y geiriau yn eu ffurf Saesneg?
    Sut fyddet ti’n dweud dy fod yn mynd am bryd Tsieineaidd?
    Beth fyddet ti’n ei ddweud wrth gynnig cacen Cherry Bakewell i rywun?
    Tyswn i’n gofyn i’r bobl glywais i’n defnyddio “jêmbyr”, “jarity shop” a “jerry bakewell” pam y gwnaethon nhw ddefnyddio “j” fan hyn, fyddai ganddyn nhw ddim syniad – dim ond greddf siaradwyr Cymraeg naturiol sydd i gyfrif am hyn. Mae hynny’n beth i’w ddathlu siwr o fod!

  3. Huw Waters yn dweud:

    Tystiolaeth o iaith fyw yw hon i mi! Y gallu i fenthyg ac addasu a dilyn y gystrawen wreiddiol.

  4. siantirdu yn dweud:

    Ie, dyna ‘marn innau hefyd.
    Dwi newydd gofio am J Elwyn Hughes yn sôn am y treiglad hwn.
    Roedd ei fam, meddai, yn cyfeirio’n annwyl at hen wraig o gymdoges fel “yr hen Jarlot” – hyfryd!

  5. siantirdu yn dweud:

    Amser swper ddwedais i wrth Elis “Fi di cadw dy jopen di nes bod dy jips di’n barod.”

    Bachgen o’r enw Mered o Dwyran yn siarad ar raglen Geraint Lloyd heno: “Mae ‘na ryw jap …”

  6. siantirdu yn dweud:

    Megan yn gofyn pa ddiwrnod “Ga i jiwing gym?”

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s

%d bloggers like this: