… yn eu gynau gwynion ac ar eu newydd wedd

Felly mae cynlluniau ar droed i ailwampio’r Orsedd.

Bwriad y cynllun yw sicrhau bod pawb sy’n dod yn aelod o’r Orsedd o 2012 ymlaen yn gwneud hynny ar yr un gwastad, gan ddileu’r dosbarthiad Ofydd a Derwydd. Fe fyddai’r Gorseddigion yn dal i wisgo lliwiau gwahanol, gyda’r lliwiau’n cynrychioli arbenigedd eu cyfraniad neu’u dawn mewn maes arbennig.

Mae’r Orsedd hefyd yn trafod y posibilrwydd o greu lliw newydd, ar gyfer y rheini a dderbynir ar sail eu harbenigedd neu’u cyfraniad i gymdeithas neu fyd y campau. Nid oes penderfyniad terfynol wedi’i wneud ynglŷn â lliwiau eto.

Dim ond y rhai sy’n ennill prif wobrau’r Eisteddfod Genedlaethol ac Eisteddfod yr Urdd a fydd yn cael eu hurddo i’r Wisg Wen, a byddai’r Wisg hon yn parhau i gydnabod y berthynas arbennig sy’n bodoli rhwng yr Orsedd a’r Eisteddfod ei hun.


Does gen i ddim diddordeb mawr yn yr Orsedd. Aeth nifer o’n ffrindie oedd wedi gwneud gradd yn y Gymraeg neu Gerddoriaeth i berthyn ar ôl graddio – roedden nhw’n cael mynediad awtomatig – ond wnes i ddim hyd yn oed holi a fyddai gradd mewn Astudiaethau Celtaidd yn agor y drws i mi. Dw i’m yn meddwl eu bod nhw wedi bod yno lawer wedyn, chwaith.

Y syndod i mi yw bod cynifer o Eisteddfodwyr yn fodlon colli diwrnod neu ddau neu dri o’r Eisteddfod oherwydd yr Orsedd. Dim ond wythnos mae’r Steddfod yn bara ar y gorau ac mae amser yn brin – fyswn i’n gwarafun colli sesiynau difyr er mwyn llyffanta mewn coridorau ac eistedd ar y llwyfan mewn gwres llethol yn gwylio cefnau’r rhai sy’n cymryd rhan.

Onid yw hi braidd yn eironig bod rhai o’r bobl fyse’n mwynhau’r Steddfod fwyaf yn cael eu clymu gan yr Orsedd am dridiau? Mae’n galw am deyrngarwch rhyfeddol!

Byddai’n ddiddorol gwybod pwy yw’r bobol sy’n mynd i weithgareddau’r orsedd. Faint ohonyn nhw gafodd eu derbyn trwy arholiad/gradd, faint gafodd eu hurddo am eu cyfraniad i gymdeithas, faint am fod yn amlwg mewn gwahanol feysydd a faint sydd yno am eu bod wedi ennill gwobrau yn y Brifwyl. Faint o’r gwahanol grwpiau hyn sy’n Eisteddfodwyr selog ond byth yn mynd i weithgareddau’r Orsedd? A faint sy byth yn dod ar gyfyl y Steddfod?

Roedd D Ben Rees ar y radio pa ddiwrnod yn dweud ei fod yn beth cas eich bod yn gorfod gofyn i bobl am ganiatâd i’w henwebu i gael eu hurddo er anrhydedd ac yna nad oes esboniad i’w gael os cânt eu gwrthod. Mae’n siwr bod hynny’n gwneud rhai gorseddogion yn gyndyn o enwebu pobl. Ond, ar y llaw arall, un o’r cynigion newydd sydd gerbron yw na “fyddai neb yn cael enwebu mwy na thri enw ar gyfer yr Orsedd bob blwyddyn” – sy’n awgrymu bod rhai pobl yn dueddol o enwebu ribidires o ffrindiau a pherthnasau!

O ran cael pawb i mewn ar yr un gwastad – dw i ddim yn gwbod. Mae rhywun yn teimlo efallai nad y bobl fwyaf haeddiannol sy’n cael eu hurddo er anrhydedd bob amser ond mae’n siwr bod hynny’n wir gydag unrhyw system anrhydeddau. Dw i ddim yn gwybod faint o wahaniaeth fyddai’r drefn newydd yn ei wneud. Ond mater i’r Orsedd yw hynny, siwr o fod. Alla i ddim meddwl am liw arall fyddai’n edrych yn dda gyda glas, gwyrdd a gwyn, chwaith – blaw du!

Beth bynnag, mae’r Orsedd yn dod â thipyn o liw i’r Steddfod ac yn denu pobl i’r prif seremonïau – well nag edrych ar res o ddynion mewn siwtiau, am wn i.

10 Ymateb i … yn eu gynau gwynion ac ar eu newydd wedd

  1. Hywel yn dweud:

    Tua 30ain o flynyddoedd yn ôl, am flwyddyn neu ddwy, bûm yn trefnu arholiadau’r Orsedd yng Nghaerdydd. Roedd hwnnw’n gofyn am ymroddiad. Rhyw un neu ddau fyddai’n sefyll arholiad (gwnes fy hunain gwpl o flynyddoedd ynghynt) a byddwn yn colli prynhawn neu ddau i’w goruchwylio. Rhoddais y gorau iddi ar ôl cael dau’n sefyll arholiad, un ohonynt yn sefyll arholiad cerdd ac ychydig o Gymraeg gyda e. Os cofiaf yn iawn, roedd papur yr arholiad yn Saesneg. (Does posibl! Ydy fy nghof yn fy methu?). Cofiaf daith ar fws yr Orsedd at seremoni’r Cadeirio, a chael fy hun wrth ochr dau oedd yn siarad Saesneg. Rhoddais y gorau i orchuchwylio’r arholiadau’r flwyddyn wedyn. A rhoi’r gorau i fynychu’r Orsedd. Ydy pethau wedi gwella tybed?

    • Petroc yn dweud:

      Dwi erioed wedi clywed Saesneg yn yr orsedd, dim ond efo gwesteion o’r ‘Gwledydd Celtaidd’ felly corff uniaith Cymraeg ydym erbyn heddiw.

  2. Ifan Morgan Jones yn dweud:

    Gen i a fy mhartner wahaniaeth barn mawr am yr Orsedd. Mae hi’n meddwl bod o’n nonsens llwyr a gwatraff amser a rydw i’n meddwl ei fod o’n wych!

    Dwi’n aelod o’r ers y llynedd ac yn ceisio mynd i o leiaf un seremoni y flwyddyn. Dwi’m yn meddwl eu bod nhw’n disgwyl i chi fynd i bob un. Beth bynnag leni fe es i, mam, fy modryb a gwraig fy nghefnder oedd yn cael ei derbyn y diwrnod yna i’r Orsedd ac fe wnaethon ni i gyd fwynhau.

    Dim ond unwaith ydw i wedi bod i un o’r seremoniau mawr – y Coroni y llynedd – ac roedd o’n brofiad arbennig cael bod ar y llwyfan, hyd yn oed os oeddwn i’n gwylio’r cyfan o’r cyfeiriad anghywir.

    Mae’r tocyn am ddim i’r maes yn helpu i ddenu’r aelodau hefyd amwn i!

    • Petroc yn dweud:

      Does dim tocyn am ddim i ‘r Orseddogion ers pum mlynedd . Mae rhaid ‘logi’ pob gwisg ac hwnnw yn bris tocyn mynediad ac yn wir mae rhai Orseddogion yn talu yn hael bob blwyddyn i aros y aelodau, neu’n talu cannoedd i fod yn aelodau oes. Ac ar ben hyn mae disgwyl i ni gyfrannu i bob apel eisteddfod sy’n dod. Felly mae cystadleuwyr yn cael gwell fargen o lawer!

  3. Hilma yn dweud:

    Dod yn aelod o’r Orsedd drwy’r system arholiadau wnes i flynyddoedd maith yn ôl pan oeddwn yn yr ysgol. Yr adeg hynny, roedd gan fy athrawes gerdd i tua hanner dwsin neu fwy o ddisgyblion yn sefyll yr arholiadau ac yn cael eu hurddo bob blwyddyn fwy neu lai.

    Dw i’n meddwl os ydych chi wedi gorfod gwneud rhywbeth penodol fel arholiad i ddod yn aelod, eich bod yn fwy tebygol o fod yn ffyddlon i’r cyfarfodydd wedyn, ac mae hynny’n wir yn fy achos i. O edrych o gwmpas yr Orsedd o flwyddyn i flwyddyn, mae’n wir dweud mai’r rhai ffydlonaf i’r seremonïau yw’r rhai sydd wedi dod i mewn drwy arholiad.

    Yn fy marn i mae llawer iawn gormod o “urddo er anrhydedd” a’r rheini, llawer ohonynt ddim yn t’wllu’r Orsedd wedyn.

    Gan fod pob aelod yn gorfod gyrru am docynnau gwisg bob blwyddyn, mae’n ddigon hawdd i swyddogion yr Orsedd wybod pwy yw’r aelodau sydd heb fynychu ers blynyddoedd maith, felly os yw rhywun wedi bod yn absennol am, dyweder, 5 mlynedd, pan na wnân nhw wneud rheol fod yr aelodaeth yn cael ei therfynu. Byddai hynny’n rhyddhau lle ar gyfer y rhai sydd eisiau mynd i’r seremonïau ac yn methu â chael lle ar y llwyfan.

    Dydw innau chwaith ddim yn gallu meddwl am liw arall fyddai’n gweddu – gadael pethau fel y maen nhw f’aswn i – ond tynhau fel y nodais uchod!

  4. Jonathan yn dweud:

    Dw i ddim yn aelod o’r orsedd a dw i ddim eisiau bod ar hyn o bryd. Mae’n well da fi cerdded y Maes a gwylio’r gweithgareddau a chystadlaethau na eistedd ar y llwyfan, ond mae gen i hen gyfaill o Lundain (gynt o Flaenau Ffestiniog) ac mae o’n ysu am fod yn aelod. Felly mae’na ddigon o bobl sy eisiau ymaelodi siŵr o fod.
    Jon Sais
    http://canolbarth.blogspot.com

    • Hilma yn dweud:

      Os felly, pam na wnaiff dy ffrind roi cynnig ar yr arholiadau? Mae’r un Llenyddiaeth yn eithaf cyffredinol – darllen rhyw 2-3 llyfr ac ysgrifennu gwerthfrawrogiad ohonynt etc, os cofiaf yn iawn. Gallai wedyn fod yn aelod yn Wrecsam flwyddyn nesa.!

  5. Petroc yn dweud:

    Cyferiad am fanylion yr arholiadau yw:
    Gwyn Lewis
    wgwyn.lewis AT btinternet.com (AT =@)

    LLys Cerdd
    80 Cae Gwyn
    Caernarfon
    Ll55 1LL

  6. Dei Tomos yn dweud:

    Dwi’n poeni amdanach chi braidd, heb roi dillad ar lein ers mis Medi. Defnyddio’r sychwr yn ty ydach chi, ta ydach chi wedi rhoi gora i olchi?
    Diawch ma raid fod ganddoch chi rwbath i’w ddweud.

    Peidwich a tewi rwan, dechreuwch sgwenu eto, be am ddechrau mwydro wrth smwddio, Hym, os nad ydach chi’n golchi go brin bod chi’n smwddio. Cogionio ta – mwydrwch a sgwenwch……

  7. siantirdu yn dweud:

    Annwyl Dei,
    Peidiwch â phoeni. Mae’n fore Sadwrn braf o Dachwedd ac mae ‘na leiniaid o ddillad yn dawnsio yn y gwynt – andros o lein hir gan ein bod yn deulu o bump a minnau heb olchi ers mis Medi!
    Dwi’n teimlo blogiad yn cyniwair hefyd – ond dim heddi – dwi’n mynd ar galifant i Aberystwyth yn y funud ac mae’r tŷ ‘ma fel Gehena!
    Diolch am brocio!

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s

%d bloggers like this: